Είναι επώδυνη η πτώση, γιατί γκρεμίζει ό,τι είχε προηγουμένως χτιστεί με κόπο, με στρίμωγμα. Και είναι ακόμη πιο επώδυνη η απελπισία του μεσοδιαστήματος, αμέσως μετά την πτώση και μέχρι την επανεστίαση· αν, όμως, δεν την αφήσεις να σε κυριεύσει, αλλά ευχηθείς να σε βρει όρθιο το επόμενο πρωινό, που ακολουθεί αυτή την τραγική νύχτα της πτώσης, στην οποία ήσουν απλώς και μόνο - τίποτ' άλλο - μια τραγική φιγούρα, μια σκιά μέσα σε βουβούς τοίχους και διαδρόμους, τότε μπορείς να ξεκινήσεις πάλι να χτίζεις για μια ακόμη φορά ως καινός άνθρωπος. Και αυτή η ανανεωμένη αρχή, που ακόμη δεν έχει χτίσει κάτι (ίσως μόλις αρπάζει τα πρώτα υλικά) αλλά ατενίζει μια προοπτική, είναι τόσο καλή για την ταλαίπωρη ψυχή. Είναι αυτό το διάστημα στο οποίο τα τραγούδια, που μέχρι πρότινος σε παρέλυαν απ' τη συναισθηματική φόρτιση, τώρα δε σε αναστατώνουν, σε ανατριχιάζουν με δυσκολία - το ανατρίχιασμα είναι σποραδικό και αποθαρρυμένο, παλινδρομικό χωρίς κορυφώσεις, σαν να προετοιμάζεται...
Τώρα ξέχασα τι ήθελα να γράψω για την πτώση. Βλέπεις· απανωτές σκέψεις, σχεδόν καταιγιστικές, που δεν ταιριάζουν καθόλου σε έναν επιστήμονα. Και είναι τόσες πολλές που αν δεν τις καταγράψω άμεσα χάνονται· κάποιες ίσως επανέλθουν θαυμαστά και ευχάριστα, αλλά πολλές δεν επιστρέφουν. Ω, δεν μπορώ να θυμηθώ... Τέλος πάντων, στους ευαίσθητους ανθρώπους οι πτώσεις είναι οδυνηρές και φέρνουν δάκρυα. Έχω γράψει για τα δάκρυα, πως είναι όμορφα, είναι παιδιά μας, είναι ζωή και πράξη ηρώων που συναντάς εκεί που οι πράξεις δεν αναιρούνται· αυτά τα δάκρυα, αυτές οι ευλαβείς προσευχές είναι το κέρδος της πτώσης.
Κοίτα, εγώ είμαι άνθρωπος που μπορεί να γράψει όμορφα λόγια και ίσως μια καλή συμβουλή, αλλά που δε μπορεί να συμβουλεύσει και να παρηγορήσει τον εαυτό του - μάλλον η Φύση με παρηγορεί, και η Μουσική. Φτάνει πάντοτε η στιγμή που μοιραία ξεχνώ. Όμως ελπίζω κάθε φορά να ξεχνώ διαφορετικά και να θυμάμαι γρηγορότερα και εντονότερα.
Τώρα ξέχασα τι ήθελα να γράψω για την πτώση. Βλέπεις· απανωτές σκέψεις, σχεδόν καταιγιστικές, που δεν ταιριάζουν καθόλου σε έναν επιστήμονα. Και είναι τόσες πολλές που αν δεν τις καταγράψω άμεσα χάνονται· κάποιες ίσως επανέλθουν θαυμαστά και ευχάριστα, αλλά πολλές δεν επιστρέφουν. Ω, δεν μπορώ να θυμηθώ... Τέλος πάντων, στους ευαίσθητους ανθρώπους οι πτώσεις είναι οδυνηρές και φέρνουν δάκρυα. Έχω γράψει για τα δάκρυα, πως είναι όμορφα, είναι παιδιά μας, είναι ζωή και πράξη ηρώων που συναντάς εκεί που οι πράξεις δεν αναιρούνται· αυτά τα δάκρυα, αυτές οι ευλαβείς προσευχές είναι το κέρδος της πτώσης.
Κοίτα, εγώ είμαι άνθρωπος που μπορεί να γράψει όμορφα λόγια και ίσως μια καλή συμβουλή, αλλά που δε μπορεί να συμβουλεύσει και να παρηγορήσει τον εαυτό του - μάλλον η Φύση με παρηγορεί, και η Μουσική. Φτάνει πάντοτε η στιγμή που μοιραία ξεχνώ. Όμως ελπίζω κάθε φορά να ξεχνώ διαφορετικά και να θυμάμαι γρηγορότερα και εντονότερα.
Πρέπει να θυμάσαι. Η ζωή είναι το να μην κουραστείς ποτέ να σηκώνεσαι. Αν ελπίζεις και κοπιάζεις, τότε θα πέφτεις πιο σπάνια· έτσι θα αλλοιώνεσαι θεϊκά, έτσι θα φροντίζεις να είσαι όμορφος άνθρωπος και γλυκύτατος, ακαταμάχητα συμπαθητικός στην ψυχή· και αυτό θα φαίνεται στο πρόσωπό σου ανεξάρτητα από τις ρυτίδες και τις αμυχές που σου έχουν αφήσει ο χρόνος και ο πόνος· θα φαίνεται σίγουρα στο βλέμμα σου που θα ακτινοβολεί στ' αλήθεια αυτή τη χάρη όπως ο πρωινός ήλιος που θαμπώνει τα πάντα με τις φρέσκιες ακτίνες του. Τι κέρδισα σήμερα; Μερικά δάκρυα· μερικά πολύτιμα δάκρυα που μακάρι κάποτε ν' ανταποδώσουν την αξία τους.
Κι επειδή, αν φροντίσεις μ' επειμέλεια αυτό το έργο, όλο αυτό θα σου προκαλεί μια αβίαστη ευφορία και θα σου γίνεται μια αναπόδραστη συγκίνηση, που όλο θα κρύβεται και θα εμφανίζεται σχεδόν αυτοβούλως στο σακάκι σου, μη φοβηθείς τα δάκρυα που θα μαζεύονται στα βλέφαρά σου και θα θολώνουν ίσως λίγο την όρασή σου· γιατί τα δάκρυα είναι και σφραγίδα της καρποφορίας του πνεύματος. Μη φοβηθείς ούτε το βλέμμα σου που βαραίνει από τα ερεθίσματα του τοπίου, τα οποία σαν σφαίρες κατασκίζουν ανελέητα κάθε φορά - αλλά και περισσότερο σε αυτές τις στιγμές ομορφιάς, πανέμορφων ονείρων και πνεύματος σε ανάταση - τα ρούχα σου της έμπνευσης και της δημιουργίας. Ούτε τον αναστεναγμό να φοβάσαι· δεν είναι της απελπισίας, αλλά μια ψεύτικη ανακούφιση μέχρι να έρθει η πραγματική, η τέλεια ανακούφιση: η πραγμάτωση του ονείρου στο εδώ και στο τώρα, αρκεί να μην ξεχάσεις και να μην απελπιστείς ποτέ για περισσότερο από μια-δυό στιγμές.
Να το φροντίζεις αυτό σε παρακαλώ. Έρχεται η στιγμή που κάποιος πρέπει να κάνει ένα γενναίο ανεξάρτητο άνοιγμα σε ανθρώπους εκτός του ευρύτερα στενού περιβάλλοντός του· και τότε ο άνθρωπος αυτός πρέπει να επιλέξει την αυθόρμητη ειλικρίνεια, τη ντροπαλή διακριτικότητα, την απλότητα και την ύψιστη ευγένεια και καλωσύνη που διαθέτει για να προσφέρει γλυκά την παρέα του στον άλλο άνθρωπο.
Σε αυτόν τον άνθρωπο που με δυσκολία θα σε κοιτάξει στα μάτια γιατί δεν θέλει να σε προσβάλλει ούτε με το βλέμμα, σε αυτό τον φαινομενικά ήσυχο άνθρωπο με τα χέρια στις τσέπες ή σταυρωμένα πίσω στη μέση του, σε αυτόν τον τύπο με τα σχιστά μάτια όταν χαμογελά, με τα πυκνά γένια που παχαίνουν το πρόσωπό του, με τη βραχνή φωνή που δεν ακούγεται πολύ συχνά και με το ανέμελα γρήγορο βάδισμα, τη δυνατή αναπνοή και το δυνατό χτυποκάρδι, σε αυτόν που έχει αποφασίσει να συμπαθεί εύκολα, σε αυτόν φωλιάζουν αυτές οι ευγενικές σκέψεις. Και αυτός θέλει να σε γνωρίσει, γιατί δεν είσαι απλώς κομμάτι του. Είσαι αυτός, είσαι ολόκληρος ο εαυτός του. Η αναπνοή του είναι τόσο πλήρης και ανακουφιστική μόνο μ' εσένα δίπλα.
Σε αυτόν τον άνθρωπο που με δυσκολία θα σε κοιτάξει στα μάτια γιατί δεν θέλει να σε προσβάλλει ούτε με το βλέμμα, σε αυτό τον φαινομενικά ήσυχο άνθρωπο με τα χέρια στις τσέπες ή σταυρωμένα πίσω στη μέση του, σε αυτόν τον τύπο με τα σχιστά μάτια όταν χαμογελά, με τα πυκνά γένια που παχαίνουν το πρόσωπό του, με τη βραχνή φωνή που δεν ακούγεται πολύ συχνά και με το ανέμελα γρήγορο βάδισμα, τη δυνατή αναπνοή και το δυνατό χτυποκάρδι, σε αυτόν που έχει αποφασίσει να συμπαθεί εύκολα, σε αυτόν φωλιάζουν αυτές οι ευγενικές σκέψεις. Και αυτός θέλει να σε γνωρίσει, γιατί δεν είσαι απλώς κομμάτι του. Είσαι αυτός, είσαι ολόκληρος ο εαυτός του. Η αναπνοή του είναι τόσο πλήρης και ανακουφιστική μόνο μ' εσένα δίπλα.
Μια περιπλάνηση στη φύση, είτε σύντομη είτε εκτενής, είτε περπατώντας είτε κλεισμένος σ' ένα αυτοκίνητο, επιδρά κάπως έτσι όταν έχεις ήδη χτίσει και απολαμβάνεις αυτή την όμορφη αίσθηση ότι "βαίνεις καλά". Αλλά το ξέρουμε πια πως μια τέτοια εμπειρία αρκεί και για να σε επανατοποθετήσει στο ρόλο του χτίστη.
Τούτα τα λόγια που γράφονται εδώ και λίγες ώρες ήταν σκέψεις μιας τέτοιας στιγμής, την οποία τώρα ανακαλώ, και τώρα τα φοράω σε ένα χρυσό χειμωνιάτικο ηλιοβασίλεμα του οποίου δεν είχα την παραμικρή ανάμνηση. Είναι όμως πάντα επίκαιρο και συναρπαστικά ωραιότατο, γιατί η ζωή είναι μια μακρά, συχνά έναστρη, νύχτα όπως αυτές στα βόρεια γεωγραφικά πλάτη· αλλά όταν ξημερώνει ο ουρανός της είναι συννεφιασμένος, σκιώδης και πολύχρωμος όπως σε εκείνο το δειλινό. Και η σήραγγα που δημιουργούν οι σκιές και τα σύννεφα δεν είναι ποτέ τόσο συμπαγής ώστε να μην έχει φωτεινές ρωγμές, απ' όπου πετάγονται ανεξέλεγκτα πίδακες φωτός, χρώματος, ήχων, ομορφιάς, και ποτέ τόσο μακρόστενη ώστε να μην φαίνεται το φως στην άλλη άκρη.
Τώρα θυμάμαι, τώρα που έβαλα λόγια του παρελθόντος στο παρελθόν, μάλιστα λόγια που έχουν βαρύτητα στο παρόν! Δες, η πτώση είναι χθεσινή και μπορώ ήδη από τώρα, που τα τραγούδια αρχίζουν πάλι να περνούν μηνύματα στο μέσα μου και να περιγράφουν τα βιώματα καλύτερα από τις πολύπλοκες προτάσεις μου, να χτίζω μ' ομορφιά. Τώρα η φλόγα στην καρδιά, την οποία οριζοντίωσε και σχεδόν εξαφάνισε ο κυανόχρωμος παγωμένος άνεμος της πτώσης, σαν τις επιδέξιες πινελιές στα σύννεφα εκείνου τ' ουρανού, αρχίζει πάλι να καίει. Ας γίνει πυρκαγιά· ας γίνει πάλι πυρκαγιά...
Τούτα τα λόγια που γράφονται εδώ και λίγες ώρες ήταν σκέψεις μιας τέτοιας στιγμής, την οποία τώρα ανακαλώ, και τώρα τα φοράω σε ένα χρυσό χειμωνιάτικο ηλιοβασίλεμα του οποίου δεν είχα την παραμικρή ανάμνηση. Είναι όμως πάντα επίκαιρο και συναρπαστικά ωραιότατο, γιατί η ζωή είναι μια μακρά, συχνά έναστρη, νύχτα όπως αυτές στα βόρεια γεωγραφικά πλάτη· αλλά όταν ξημερώνει ο ουρανός της είναι συννεφιασμένος, σκιώδης και πολύχρωμος όπως σε εκείνο το δειλινό. Και η σήραγγα που δημιουργούν οι σκιές και τα σύννεφα δεν είναι ποτέ τόσο συμπαγής ώστε να μην έχει φωτεινές ρωγμές, απ' όπου πετάγονται ανεξέλεγκτα πίδακες φωτός, χρώματος, ήχων, ομορφιάς, και ποτέ τόσο μακρόστενη ώστε να μην φαίνεται το φως στην άλλη άκρη.
 |
| https://flic.kr/p/TG3foL |
 |
| https://flic.kr/p/S4N7kH |
 |
| https://flic.kr/p/2eCye5U |
 |
| https://flic.kr/p/S4N9Vx |